fbpx
Wikipedia

Fonetiek

Fonetiek (uitgespreek[fo:'nɘtɪk], van die Grieks: φωνή, phōnē, 'klank, stem') is 'n vertakking van taalkunde wat die studie van die klanke van menslike spraak behels, of — in die geval van gebaretaal — die ekwivalente aspekte van handseine. Dit is gemoeid met die fisiese aspekte van spraakklanke of tekens (fone): hulle fisiologiese produksie, akoestiese eienskappe, gehoorpersepsie en neurofisiologiese stand. Fonologie, aan die ander kant, is gemoeid met die abstrakte grammatiese karakterisering van sisteme van klanke en handseine.

Die vakgebied van fonetiek is 'n veelvlakkige vertakking van taalkunde wat fokus op spraak. In die geval van mondelinge tale is daar drie basiese studiegebiede:

  • Artikulatoriese fonetiek: die studie van die produksie van spraakklanke deur die artikulasie- en spraakkanaal van die spreker
  • Akoestiese fonetiek: die studie van die fisiese oordrag van spraakklanke van die spreker na die luisteraar.
  • Ouditoriese fonetiek: die studie van die resepsie en persepsie van spraakklanke deur die luisteraar

Die vakgebiede is onderling verbind deur die gemeenskaplike meganisme van klank, soos 'n golflengte toonhoogte, amplitude en harmoniek.

Inhoud

Fonetiek is reeds al so vroeg as 500 v.C. bestudeer op die Indiese subkontinent, met Pāṇini se rekenskap van die posisie en manier van artikulasie van konsonante in sy 5de-eeuse v.C. verhandeling in Sanskrit. Die vernaamste Indiese alfabette sorteer hulle konsonante volgens Pāṇini se klassifikasie. Die Antieke Grieke word geloof as die eerstes om 'n skryfstelsel te baseer op 'n fonetiese alfabet.

Moderne fonetiek het ontstaan met pogings — soos die van Joshua Steele (in Prosodia Rationalis, 1779) en Alexander Melville Bell (in Visible Speech, 1867) — om sisteme van presiese notasie vir spraakklanke tot stand te bring.

Die Internasionale Fonetiese Alfabet (IFA) word as die basis gebruik vir die fonetiese transkripsie van spraak. Dit is gebaseer op die Latynse alfabet en is saamgestel om meeste spraak-kenmerke te transkribeer, soos vokale, konsonante en suprasegmentele kenmerke. Elke gedokumenteerde foneem beskikbaar binne die wêreld se bekende tale het sy eie ooreenkomstige simbool.

Fonologie is gemoeid met sisteme van foneme, abstrakte kognitiewe eenhede van spraakklanke of gebare wat onderskei tussen 'n taal se woorde. Fonetiek weer is gemoeid met die produksie, oordrag en persepsie van die fisiese verskynsel wat afgesonder word in die verstand om hierdie spraakklanke en gebare saam te stel.

Deur 'n Edison-fonograaf te gebruik, kon Ludimar Hermann die spektrale eienskappe ondersoek van vokale en konsonante. Dit was in hierdie werke wat die term formant die eerste keer voorgestel is. Hermann het ook vokaalopnames teen verskillende snelhede teruggespeel op die Edison-fonograaf om Willis en Wheatstone se teorieë oor vokaalproduksie te toets.

In kontras met fonetiek, is fonologie die studie van hoe klanke en gebare patrone navolg in en tussen tale, en diesulkes in verhouding bring met ander aspekte van taal. Fonetiek handel met die partikulêre en akoestiese eienskappe van spraakklanke, hoe dit geproduseer word en hoe dit waargeneem word. As deel van hierdie ondersoek kan fonetici hulself bemoei met die fisiese eienskappe van betekenisvolle klankkontraste of die sosiale betekenisse geenkodeer in die spraaksein (sosio-fonetiek) (bv. geslag, seksualiteit, etnisiteit ens). 'n Substansiële gedeelte van navorsing in fonetiek is egter nie gemoeid met die betekenisvolle elemente in die spraaksein nie.

Hoewel daar wyd ooreengekom word dat fonologie se basis in fonetiek lê, is fonologie 'n aparte vertakking van taalkunde, gemoeid met klanke en gebare as abstrakte eenhede (bv. afsonderlike kenmerke, foneme, mora, lettergrepe ens) en hulle gekondisioneerde variasie (via, bv. allofoniese reëls, beperkings of afleidingsreëls). Fonologie kan met fonetiek in verband gebring word via die stel afsonderlike kenmerke wat die abstrakte voorstellings van spraakeenhede indeel in geartikuleerde gebare, akoestiese seine en/of waarneembare voorstellings.

Fonetiek as 'n navorsingsdissipline het drie hoofvertakkings:

  • Artikulatoriese fonetiek is gemoeid met die artikulasie van spraak: die posisie, vorm en beweging van artikulators of spraakorgane, soos die lippe, tong en stemvoue.
  • Akoestiese fonetiek is gemoeid met akoestiek van spraak: die spektro-temporale eienskappe van die klankgolwe geproduseer deur spraak, soos hul frekwensie, amplitude en harmoniese samestelling.
  • Ouditoriese fonetiek is gemoeid met spraakpersepsie: die persepsie, kategorisering en herkenning van spraakklanke en die rol van die ouditoriese sisteem en die verstand tesame.

Fonetiese transkripsie is 'n stelsel vir die transkribering van klanke wat in 'n taal voorkom, hetsy gesproke of met handgebare. Die mees gebruikte stelsel van fonetiese transkripsie, die Internasionale Fonetiese Alfabet (IFA), verskaf 'n gestandaardiseerde stel simbole vir orale fone. Die gestandaardiseerde aard van die IFA bemagtig sy gebruikers om akkuraat en konsekwent die fone van verskillende tale, dialekte en idiolekte te transkribeer. Die IFA is 'n handige gereedskapstuk nie net vir die studie van fonetiek nie maar ook vir taalonderrig, professionele toneelspel en spraakpatologie.

Toepassing van fonetiek sluit in:

  • Forensiese fonetiek: die gebruik van fonetiek (die wetenskap van spraak) vir forensiese (geregtelike) doeleindes.
  • Spraakherkenning: die analise en transkripsie van opgeneemde spraak deur 'n rekenaarstelsel.
  1. O'Grady (2005) p.15
  2. T.V.F. Brogan (1981), (E394 ed.), Johns Hopkins University Press,
  3. , The State University of New York,
  4. Kingston, John (2007), "The Phonetics-Phonology Interface", in Paul DeLacy, The Cambridge Handbook of Phonology, Cambridge University Press
  5. Halle, Morris (1983), "On Distinctive Features and their articulatory implementation", Natural Language and Linguistic Theory, pp. 91 – 105
  6. Jakobson, Roman; Gunnar, Fant; Morris, Halle (1976), Preliminaries to Speech Analysis: The Distinctive Features and their Correlates, MIT Press
  7. Hall, T. Allen (2001), Phonological representations and phonetic implementation of distinctive features, Mouton de Gruyter
  8. O'Grady (2005), pp. 17
  9. "International Phonetic Association", Handbook of the International Phonetic Association, Cambridge University Press, 1999
  10. Ladefoged, Peter (1975), Harcourt Brace, ed., A Course in Phonetics. Orlando (5th ed.), Thomson/Wadsworth
  11. Ladefoged, Peter; Ian Maddieson (1996), The Sounds of the World’s Languages, Blackwell
  • O'Grady, William (2005). Contemporary Linguistics: An Introduction (5th uitg.). Bedford/St. Martin's. ISBN 0-312-41936-8.
  • (fr)
  • (en)
  • , Peter Roach, Professor of Phonetics, University of Reading, UK. (pdf)
  • (electroglottography, phonation, etc.)
  • (Universiteit van Noord-Carolina)(en)
Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik vanuit dieEngelse Wikipedia vertaal.

Fonetiek
fonetiek, vertakking, taalkunde, studie, klanke, menslike, spraak, behels, lees, ander, taal, wysig, uitgespreek, nɘtɪk, grieks, φωνή, phōnē, klank, stem, vertakking, taalkunde, studie, klanke, menslike, spraak, behels, geval, gebaretaal, ekwivalente, aspekte,. Fonetiek n vertakking van taalkunde wat die studie van die klanke van menslike spraak behels Lees in 039 n ander taal Hou dop Wysig Fonetiek uitgespreek fo nɘtɪk van die Grieks fwnh phōne klank stem is n vertakking van taalkunde wat die studie van die klanke van menslike spraak behels of in die geval van gebaretaal die ekwivalente aspekte van handseine 1 Dit is gemoeid met die fisiese aspekte van spraakklanke of tekens fone hulle fisiologiese produksie akoestiese eienskappe gehoorpersepsie en neurofisiologiese stand Fonologie aan die ander kant is gemoeid met die abstrakte grammatiese karakterisering van sisteme van klanke en handseine Die vakgebied van fonetiek is n veelvlakkige vertakking van taalkunde wat fokus op spraak In die geval van mondelinge tale is daar drie basiese studiegebiede Artikulatoriese fonetiek die studie van die produksie van spraakklanke deur die artikulasie en spraakkanaal van die spreker Akoestiese fonetiek die studie van die fisiese oordrag van spraakklanke van die spreker na die luisteraar Ouditoriese fonetiek die studie van die resepsie en persepsie van spraakklanke deur die luisteraar Die vakgebiede is onderling verbind deur die gemeenskaplike meganisme van klank soos n golflengte toonhoogte amplitude en harmoniek Inhoud 1 Geskiedenis 2 Fonetiese transkripsie 3 Die verskil tussen fonetiek en fonologie 4 Verhouding tot fonologie 5 Onderafdelings 6 Transkripsie 7 Toepassings 8 Verwysings 9 Sien ook 10 Eksterne skakelsGeskiedenis WysigFonetiek is reeds al so vroeg as 500 v C bestudeer op die Indiese subkontinent met Paṇini se rekenskap van die posisie en manier van artikulasie van konsonante in sy 5de eeuse v C verhandeling in Sanskrit Die vernaamste Indiese alfabette sorteer hulle konsonante volgens Paṇini se klassifikasie Die Antieke Grieke word geloof as die eerstes om n skryfstelsel te baseer op n fonetiese alfabet Moderne fonetiek het ontstaan met pogings soos die van Joshua Steele in Prosodia Rationalis 1779 en Alexander Melville Bell in Visible Speech 1867 om sisteme van presiese notasie vir spraakklanke tot stand te bring 2 3 Fonetiese transkripsie WysigDie Internasionale Fonetiese Alfabet IFA word as die basis gebruik vir die fonetiese transkripsie van spraak Dit is gebaseer op die Latynse alfabet en is saamgestel om meeste spraak kenmerke te transkribeer soos vokale konsonante en suprasegmentele kenmerke Elke gedokumenteerde foneem beskikbaar binne die wereld se bekende tale het sy eie ooreenkomstige simbool Die verskil tussen fonetiek en fonologie WysigFonologie is gemoeid met sisteme van foneme abstrakte kognitiewe eenhede van spraakklanke of gebare wat onderskei tussen n taal se woorde Fonetiek weer is gemoeid met die produksie oordrag en persepsie van die fisiese verskynsel wat afgesonder word in die verstand om hierdie spraakklanke en gebare saam te stel Deur n Edison fonograaf te gebruik kon Ludimar Hermann die spektrale eienskappe ondersoek van vokale en konsonante Dit was in hierdie werke wat die term formant die eerste keer voorgestel is Hermann het ook vokaalopnames teen verskillende snelhede teruggespeel op die Edison fonograaf om Willis en Wheatstone se teoriee oor vokaalproduksie te toets Verhouding tot fonologie WysigIn kontras met fonetiek is fonologie die studie van hoe klanke en gebare patrone navolg in en tussen tale en diesulkes in verhouding bring met ander aspekte van taal Fonetiek handel met die partikulere en akoestiese eienskappe van spraakklanke hoe dit geproduseer word en hoe dit waargeneem word As deel van hierdie ondersoek kan fonetici hulself bemoei met die fisiese eienskappe van betekenisvolle klankkontraste of die sosiale betekenisse geenkodeer in die spraaksein sosio fonetiek bv geslag seksualiteit etnisiteit ens n Substansiele gedeelte van navorsing in fonetiek is egter nie gemoeid met die betekenisvolle elemente in die spraaksein nie Hoewel daar wyd ooreengekom word dat fonologie se basis in fonetiek le is fonologie n aparte vertakking van taalkunde gemoeid met klanke en gebare as abstrakte eenhede bv afsonderlike kenmerke foneme mora lettergrepe ens en hulle gekondisioneerde variasie via bv allofoniese reels beperkings of afleidingsreels 4 Fonologie kan met fonetiek in verband gebring word via die stel afsonderlike kenmerke wat die abstrakte voorstellings van spraakeenhede indeel in geartikuleerde gebare akoestiese seine en of waarneembare voorstellings 5 6 7 Onderafdelings WysigFonetiek as n navorsingsdissipline het drie hoofvertakkings Artikulatoriese fonetiek is gemoeid met die artikulasie van spraak die posisie vorm en beweging van artikulators of spraakorgane soos die lippe tong en stemvoue Akoestiese fonetiek is gemoeid met akoestiek van spraak die spektro temporale eienskappe van die klankgolwe geproduseer deur spraak soos hul frekwensie amplitude en harmoniese samestelling Ouditoriese fonetiek is gemoeid met spraakpersepsie die persepsie kategorisering en herkenning van spraakklanke en die rol van die ouditoriese sisteem en die verstand tesame Transkripsie WysigFonetiese transkripsie is n stelsel vir die transkribering van klanke wat in n taal voorkom hetsy gesproke of met handgebare Die mees gebruikte stelsel van fonetiese transkripsie die Internasionale Fonetiese Alfabet IFA verskaf n gestandaardiseerde stel simbole vir orale fone 8 9 Die gestandaardiseerde aard van die IFA bemagtig sy gebruikers om akkuraat en konsekwent die fone van verskillende tale dialekte en idiolekte te transkribeer 8 10 11 Die IFA is n handige gereedskapstuk nie net vir die studie van fonetiek nie maar ook vir taalonderrig professionele toneelspel en spraakpatologie 10 Toepassings WysigToepassing van fonetiek sluit in Forensiese fonetiek die gebruik van fonetiek die wetenskap van spraak vir forensiese geregtelike doeleindes Spraakherkenning die analise en transkripsie van opgeneemde spraak deur n rekenaarstelsel Verwysings Wysig O Grady 2005 p 15 T V F Brogan 1981 English Versification 1570 1980 E394 ed Johns Hopkins University Press http www arsversificandi net resources evrg index html Alexander Melville Bell 1819 1905 The State University of New York http www acsu buffalo edu duchan new history hist19c subpages mbell html Kingston John 2007 The Phonetics Phonology Interface in Paul DeLacy The Cambridge Handbook of Phonology Cambridge University Press Halle Morris 1983 On Distinctive Features and their articulatory implementation Natural Language and Linguistic Theory pp 91 105 Jakobson Roman Gunnar Fant Morris Halle 1976 Preliminaries to Speech Analysis The Distinctive Features and their Correlates MIT Press Hall T Allen 2001 Phonological representations and phonetic implementation of distinctive features Mouton de Gruyter 8 0 8 1 O Grady 2005 pp 17 International Phonetic Association Handbook of the International Phonetic Association Cambridge University Press 1999 10 0 10 1 Ladefoged Peter 1975 Harcourt Brace ed A Course in Phonetics Orlando 5th ed Thomson Wadsworth Ladefoged Peter Ian Maddieson 1996 The Sounds of the World s Languages Blackwell O Grady William 2005 Contemporary Linguistics An Introduction 5th uitg Bedford St Martin s ISBN 0 312 41936 8 Sien ook WysigLetteruitspraakEksterne skakels WysigDie webwerf vir die Fonetiekwetenskappe Laboratorium van die Universite de Montreal fr Die Internasionale Vereniging van Fonetiekwetenskappe ISPhS en A little encyclopedia of phonetics Peter Roach Professor of Phonetics University of Reading UK pdf UCLA Phonetics Lab Archive EGG and Voice Quality electroglottography phonation etc IPA handbook IPA SAM Phonetic Fonts Real time MRI video of the articulation of speech sounds from the USC Speech Articulation and kNowledge SPAN Group Beginner s course in phonetics with some exercises Praat Phonetic analysis software SID Speech Internet Dictionary Uitgebreide versameling Fonetiekhulpbronne op die internet Universiteit van Noord Carolina en Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik vanuit die Engelse Wikipedia vertaal Ontsluit van https af wikipedia org w index php title Fonetiek amp oldid 2269654,